Cumartesi, Haziran 22, 2024
Ana SayfaHayvanseverDinozorlar Hakkında Şimdiye Kadar Duymadığınız 100 Bilgi

Son Yazılar

Dinozorlar Hakkında Şimdiye Kadar Duymadığınız 100 Bilgi

Türleri ve beslenmelerinden yaşadıkları farklı dönemlere kadar dinozor çağıyla ilgili şaşırtıcı gerçekleri keşfedin. Tarih öncesi geçmişimize yakından bakın ve bir zamanlar gezegenimize hükmeden büyüleyici yaratıkların gizemleri hakkında daha fazla bilgi edinin.

Dinozorlar, yüzyıllardır insanların zihinlerini büyülemektedir. Keşfedildikleri andan günümüze kadar, bu antik yaratıklara sonsuz bir hayranlık duyulmuştur. Bu yazıda dinozorlarla ilgili en büyüleyici 100 gerçeği keşfedeceğiz. Anatomilerine, davranışlarına, evrimlerine ve yok oluşlarına bakacağız. Popüler kültürde nasıl tasvir edildiğini ve günümüzde nasıl incelendiğini de inceleyeceğiz. Dinozorlar hakkındaki en şaşırtıcı gerçeklerden bazılarını keşfederken zaman yolculuğunda bize katılın! İşte okurken şaşıracağınız dinozor gerçeği ve onlar hakkında 100 bilgi.

Dinozorlar, bu gezegende şimdiye kadar yaşamış en merak edilen hayvanlardan bazıları haline geldi.

Aynı dönemde dinozorların ve insanların yaşadığı bir dünyayı hayal etmek eğlenceli olsa da, muhtemelen o dönemlerde yaşasaydık böyle düşünmezdik – Jurassic Park’ta insanları nasıl ham diye yuttuklarını hatırlarsınız.

Fakat artık dünyamızda dinozorlar yaşamadığı için kendimizi rahat hissedebiliriz. Fakat biraz hayal gücü ve aşağıda dinozorlar hakkında bulacağınız 100 bilgiyi okuyunca, eğer o zamanlarda yaşasaydık günlük hayatımızda neler olurdu şöyle bir düşünün.

Bu sebeple dinozorlar hakkında merak edebileceğinizi düşündüğümüz bilgileri sizler için kaynaklarından araştırıp derledik.

1. Dinozorlar 230 milyon yıl önce yaşamıştır.

dinozor hakkında bilgi

Yaklaşık 250 milyon yıl önce, dünyadaki yaşamın çoğu yok oldu ve sonraki on milyon yıl içinde dinozorlar gelişmeye başladı.

Dinozorların sahneye ilk ne zaman girdiği kesin olarak sorgulanabilir, ancak bunun 230-245 milyon yıl önce olduğunu kesin olarak biliyoruz.

2. Dinozorlar Mezozoik çağda yaşadılar.

Mezozoik dönem kabaca 245 ila 66 milyon yıl önceydi ve genellikle üç zaman dilimine ayrılır: Triyas, Jura ve Kretase dönemleri.

Dinozorlar ilk olarak Triyas döneminde gelişti, Jura döneminde sayı ve çeşitlilik arttı, Kretase döneminde daha da gelişti ve sonra, hemen hemen tamamı dünyamızdan silindi gitti.

3. Ev kedisi büyüklüğündeki sürüngenlerden evrimleşmişlerdir.

Yaklaşık 244 ila 242 milyon yıl önce, dinozoromorflar olarak bilinen küçük ama çevik sürüngenler hızla çoğaldı ve dünyaya yayıldı.

Besin zincirinin tepesine yaklaşamayacak kadar küçük olmalarına rağmen, dinozorlara dönüşecek kadar uzun süre yırtıcılardan kaçarak hayatta kalmayı ve evrim geçirmeyi başardılar.

4. Dinozorlar bugün hala yaşıyor ve bizimle!

Tavuklardan korkmuyorsunuz değil mi? Peki onların dinozorun akrabaları olduğunu bilmeniz bunu değiştirir mi?

Aslında, tüm kuşlar dinozorların torunlarıdır – mütevazi sinek kuşları bile.

Kuş olmayan tüm dinozorların nesli tükendi, ancak bazı dinozorlar milyonlarca yıl geçmesine rağmen günümüze kadar ulaştı. Hatta hala çevremizde dolanıyorlar.

5. Pterodaktiller aslında dinozor değildir.

Dinozorlar hakkında merak edilen bilgilerden biri de ‘uçan dinozor var mı‘ sorusudur. Pterodaktiller (uçan dinozor olarak bilinirler), diğer tüm kanatlı dinozor benzeri sürüngenlerle birlikte dinozor ailesine ait değildir, ancak Pterosaurs olarak sınıflandırılır.

Pterosaurlar gerçekten de dinozorlarla akraba olsa da, bağlantı oldukça uzaktır ve arkozorlardan ayrılır.

BENZER YAZI: KARŞINIZA ÇIKSA, TOPUKLAMANIZ GEREKEN DÜNYANIN EN TEHLİKELİ HAYVANLARI

6. Dinozorlar iki ana kategoriye ayrılır.

Basitçe söylemek gerekirse, dinozor ya bir saurischian’dır (Yunanca “kertenkele kalçalı”) ya da bir ornithischian’dır (Yunanca “kuş kalçalı”).

İlginç bir şekilde, kertenkele kalçalı dinozorlar daha çok günümüz kuşlarıyla akrabayken, kuş kalçalı dinozorların hepsinin nesli tükendi!

7. İlk dinozor, dinozorların var olduğunu bile bilmeden önce isimlendirildi.

1815’te Oxford Üniversitesi’nden bir jeoloji profesörü olan William Buckland, daha önce kaydedilmiş hiçbir şeye benzemeyen bir hayvan iskeletiyle karşılaştı.

Nesli uzun zaman önce tükenmiş bir sürüngen türü olduğuna karar vererek ona “Megalosaurus” (Yunanca “büyük kertenkele” anlamına gelir) adını verdi.

8. Dinozorlar ilk olarak 1842’de sınıflandırıldı.

Buckland’ın megalosaurus’u keşfetmesinden sadece yedi yıl sonra, bir jeolog ve karısı İngiltere’nin Sussex şehrinde iguana benzeri yeni bir iskelet buldular ve buna “İguanadon” adını verdiler.

Daha fazla fosil ortaya çıkmaya başladı, bu yüzden (daha sonra Londra Doğa Tarihi Müzesi’ni kuran) Sir Richard Owen, fosilleri “Dinosauria” ailesine (Yunanca “korkunç kertenkeleler”) ait olarak sınıflandırdı.

Dinozorlar hakkındaki en şaşırtıcı gerçeklerden bazılarını keşfederken zaman yolculuğunda bize katılın! İşte okurken şaşıracağınız dinozor gerçeği ve onlar hakkında 100 bilgi.

9. Dinozorlar, önce farklı şekilde isimlendirildi.

Sir Richard Owen dinozorlar için isim bulduğunda, ‘korkunç’ kelimesini farklı bir anlamda kastetmişti.

Daha önce bilinen tüm sürüngenlerden çok daha büyük oldukları için onları “korkunç derecede büyük” olarak tanımladı.

Belki de karşısına çıkan ilk fosil bir T-Rex’e ait olsaydı, onu gerçek anlamda kastetmiş olurdu!

10. İguanodon’un başparmağı burnunun üstüne yerleştirildi.

40 yıl sonra, 1878’de, daha fazla iguanodon (otçuldur) iskeleti ortaya çıkarıldığında, uzun, dikenli başparmağı bir gergedan boynuzuna benzetildi, ancak bunun tuhaf bir parmak olduğu fark edildi.

Bu güne kadar paleontologlar, iguanodonların kendini korumak için olsa bile neden bu kadar uzun dikenli başparmaklar geliştirdiklerine dair iyi bir neden bulamadılar.

BENZER YAZI: DENİZANALARI HAKKINDA DUYULMAMIŞ ÇOK ŞAŞIRTICI 19 GERÇEK!

11. Megalosaurus 19. yüzyılda o kadar popülerdi ki, Charles Dickens onu romanlarından birine dahil etti.

Ünlü İngiliz yazar, Charles Dickens’ın Kasvetli Ev’inin açılış satırlarında, Londra sokaklarında paytak paytak yürüyen bir megalosaurus’a rastlamanın nasıl bir şey olacağını hayal ediyor.

Şaşırtıcı bir şekilde, megalosaurus’un büyüklüğünü ve muhtemel gaddarlığını göz önünde bulundurarak, Dickens megalosaurus’u korkunç bir ışık altında resmetmedi – bunun yerine onu “büyük bir kertenkele” olarak tanımladı.

12. Bir dinozor fosili ile bir taş arasındaki farkı onu yalayarak anlayabilirsiniz.

Bu kulağa çok mükemmel gelmese de, paleontologlar kendilerini bunu her gün yaparken bulabilirler!

Fosil olduğunu düşündüğünüz şeyi yalarsanız, dilinize biraz yapışması gerekir çünkü fosiller taşlardan daha gözeneklidir.

13. Dünyada 900’den fazla farklı dinozor yaşadı.

Bu noktadan sonra, dinozor dediğimizde, kuş olmayan dinozorlardan bahsettiğimizi varsayalım – çünkü bugün hala çok sayıda kuş var!

Burada bahsettiğimiz 900 kadar dinozor, gerçek dinozor türleri olduklarına dair kalıntı olduğu için geçerli sayılan dinozor sayısıdır.

Aslında, mutlaka daha fazla sayıda dinozor olduğuna inanılıyor, fakat sağlam kanıtlar olmadığı için bunlar henüz geçerli sayılmıyor.

14. Dinozorlar tüm Dünya kıtalarında yaşadılar.

Dinozorlar yaklaşık 230 milyon yıl önce Triyas döneminde sahneye ilk çıktığında, Dünya’nın kıtaları Pangaea adı verilen dev bir süper kıtada kümelenmişti.

Dinozorların dünya üzerinde dolaştıkları 165 milyon yıl boyunca, Pangea yavaş yavaş birbirinden uzaklaştı ve birçok dinozor türünü birbirinden ayırdı.

15. En geniş gövdeye sahip dinozorlar titanozorlardı.

Titanozorlar, sauropodların bir alt türü, uzun boyunlu ve küçük kafalı otçul dört ayaklı dev yaratıklardı.

Yaklaşık 145-66 milyon yıl öncesinde yaşadıkları düşünülüyor.

Kötü korunmuş fosiller nedeniyle hangisinin en büyüğü olduğu oldukça tartışmalıdır, ancak argentinosaurus sağlam kanıtlarla biliniyor. Titanozorlar 99 ila 110 ton ağırlığa sahipti.

dinozorlar hakkında merak edilen 100 bilgi

16. En küçük sauropod, bir boğadan yalnızca biraz daha ağırdı.

Europasaurus oldukça dikkat çekici bir sauropoddu; her bakımdan aynı görünüyordu ama hiçbir zaman kuzenlerinin boyutlarına ulaşamadı.

6 metre uzunluğu hala oldukça büyük olsa da, futbol sahası büyüklüğündeki akrabalarına hiç benzemiyor!

17. Gallimimusların dişleri yerine gagaları vardı.

Bu tuhaf görünümlü theropod, bir zamanlar geç Kretase döneminde şu anda Moğolistan olan bölgede dolaşıyordu.

Adı “taklit tavuk” anlamına gelse de, aslında daha çok kolları olan dev bir devekuşu andırıyordu.

18. Dünyadaki dinozor fosillerinin çoğu üç yerde bulunur.

Çin, Arjantin ve Kuzey Amerika’nın yüksek irtifadaki çorak arazileri, en büyük miktardaki fosillerden bazılarına sahiptir veya en azından kolayca erişilebilir olanlara sahiptir.

Gerçek şu ki, dünyanın çoğu fosillerle kaplıdır, ancak bitki örtüsünün olmaması nedeniyle çöl benzeri ortamlarda kolayca ortaya çıkarılırlar!

19. Bazı pterozorlar kürkle kaplıydı.

Diğer hayvanlar gibi kürke sahip olması onu daha az korkutucu hale getirmiyor.

Pek çok yönden bir meyve yarasasına benziyorlardı, ama çok, çok daha büyük ölçekte!

20. Fosilleşmiş dinozor kemiklerinin çoğu artık aslında kemik değil.

Fosilleşme süreci en yaygın olarak, bir şey tortu veya kum katmanları arasında sıkışıp kaldığında ve milyonlarca yıl orada kaldığında gerçekleşir.

Bu kalıntılar daha sonra, orijinal organik malzemeyi çeşitli minerallerle değiştiren ve kaya benzeri bir kopya oluşturan bir su tabakasıyla çevrelenir!

21. Bazı dinozorlar tüylerle kaplıydı!

1990’lara kadar tüm dinozorların günümüz sürüngenleri gibi büyük pullarla kaplı olduğuna inanılıyordu.

O zamandan beri, theropodlar olarak bilinen dinozor grubunun tüylerle kaplı olduğuna dair daha fazla kanıt ortaya çıktı.

Theropodlar arasında velociraptorlar, tyrannosaurus rexes ve günümüz kuşlarının ataları bulunur.

22. Dinozorların çoğu çok zeki değildi.

Dinozorlar hakkında bilinen yanlış bilgilerden biri de zeki oldukları konusudur. Çok korkunç canavarlar olsalar da, bezelye büyüklüğündeki beyinleri sayesinde dinozorları alt etmek inanılmaz derecede kolay olurdu.

Örneğin, stegosaurus, 9 metre uzunluğa kadar bir vücutta kireç büyüklüğünde bir beyne sahipti.

23. Dünyanın en ünlü paleontologlarından ikisi birbirinden nefret ediyordu.

19. yüzyılın sonlarında Kuzey Amerika’da paleontolojiye çok az ilgi vardı, bu Othniel Charles Marsh ve Edward Drinker Cope’un değiştirmeye çalıştığı bir şeydi.

Arkadaş olarak başlasalar da, kimin daha büyük bilim adamı olduğunu kanıtlamak için ömür boyu sürecek bir rekabette kısa sürede birbirlerine düşman oldular.

Her iki adam da nihayetinde kendilerini alçaltmış ve her ikisinin de kaybetmiş olduğu söylenebilse de, bu süreçte esasen tüm ABD paleontoloji biliminin gelişimine katkıda bulundular.

24. En zeki dinozorların hepsi etoburdu.

Spesifik olarak, yırtıcı theropodlar, tarih öncesi zamanlarda dikkat edilmesi gereken tehlikeli hayvanlardı.

Bu grubun alt ucunda, kötü şöhretli t-rex, otçul stegosaurus’tan önemli ölçüde daha büyük bir beyne sahipti.

En zekileri, günümüzün uçamayan kuşlarına benzer beyinlere sahip olan velociraptor veya troodontidler gibi küçük, çevik theropodlardı.

25. Nigersaurus’un dişleri her on dört günde bir değişirdi!

Bu olağanüstü sauropodun ağzında saklanmış sıra sıra yedek dişleri vardı.

Bir dizi diş aşındığında düşer ve bir sonraki sıra yerine geçerdi.

26. Suda yaşıyorsa dinozor değildir.

Bulunan eski sürüngenlerin ilk fosillerinden bazıları, görünüşe göre ağırlıklı olarak su altında yaşayan ve hemen plesiosaurlar olarak sınıflandırılan büyük hayvansı yaratıklardı.

Dinozorlarla da ortak bir ataya sahip olsalar da, o kadar uzaktan akrabalar ki bunlar dinozor olarak sayılmıyor.

27. En uzun isme sahip dinozor, micropachycephalosaurus’du.

Bu ismi yanlış yapmadan 3 defa üstüste okuyabilir misiniz? Sonra da bakmadan söylemeyi deneyin.

23 harfli ve dokuz heceli olan micropachycephalosaurus, bu kadar küçük bir dinozor için inanılmaz derecede zor ve uzun bir isme sahip.

Ne de olsa adı, “küçük kalın başlı kertenkele” anlamına geliyor.

28. Aslında dinozorları neyin öldürdüğünü bilmiyoruz ve asla öğrenemeyebiliriz.

Kretase yok oluşu, dünyanın gördüğü en büyük kitlesel yok oluşlardan biriydi, ancak yaklaşık 66 milyon yıl önce olduğu için, bunun nasıl olduğunu hiçbir zaman anlayamayabiliriz.

Bu sıralarda, kuş olmayan tüm dinozorların ölümünden büyük ölçüde sorumlu olan Meksika kıyılarının hemen açıklarında bir asteroid Dünya’ya çarptı.

Bu iyi bir teori olsa da, dinozorların nasıl öldüğüne dair başka birçok fikir de var – iklim değişikliğinin diğer en olası suçlu olduğu! Peki kuşlar nasıl ölmedi? Bilinene göre onlar toprak altında yaşayan cinslerdi.

29. Dört ayaklı dinozorların tümü otoburdu.

Yine de bu, tüm otçul dinozorların dört ayaklı olduğu anlamına gelmez.

Bu yaygın bir yanılgı olsa da, en azından kısa bir süre için iki ayak üzerinde yürüyebilen epeyce otçul dinozor olduğu ortaya çıktı!

30. Dinozorların da hepsi aynı anda yok olmadı.

Dünya’ya çarpan asteroit, tüm dinozorları bir anda yok etmedi.

Bunun yerine, muhtemelen gezegenin çehresini tamamen değiştiren olayların zincirleme reaksiyonunu tetikledi.

Bu, elbette, bir gecede olmadı, ancak takip eden birkaç yüz hatta binlerce yıl içinde, kuş dinozorları dışında hepsini yavaş yavaş öldürdü.

31. İlk Jurassic Park filminde dinozorlar sadece 15 dakika gösterildi.

Bunların dokuz dakikası, büyük robotik T-Rex gibi animatronik dinozorlar tarafından çekildi.

Diğerleri ise CGI (bilgisayar tabanlı) idi – 1993’te vizyona giren bir film için etkileyici bir başarı!

32. Bir dinozor türünün dört kanadı vardı.

Sevimli bir şekilde Microraptor olarak adlandırılan bu küçük kuş benzeri dinozor, yalnızca 60-90 cm uzunluğunda ve yaklaşık 1-1.36 kg ağırlığındaydı.

21. yüzyılın başından bu yana yüzlerce fosil kalıntı bulundu ve tüm fosiller Microraptor’un hem ön hem de arka ayaklarında kanatları olduğunu açıkça gösteriyor!

33. Corythosauruses, ibiklerini yüksek, trombon benzeri sesler çıkarmak için kullandı.

Tepeleri birçok yerde oyuktu ve doğrudan burun geçitlerine bağlıydı.

Corythosaurus nefes verdiğinde, ürettikleri ses oldukça yüksek ama aynı zamanda düşük frekanslı olurdu.

34. Dinozorların çoğu otoburdu.

Etçil dinozorlar, besin zincirinin en tepesinde yaşayan yırtıcı hayvanlardı.

Tepede yaşadıkları için diğer dinozorlardan çok daha az sayıdaydılar.

Dünya’da dolaşan, daha sonra çok daha küçük avcı sürüleri tarafından avlanan, çeşitli boyutlarda otçul dinozorların geniş sürüleri olurdu.

35. Triceratops bir akrabası, popüler çizgi roman karakterinden sonra “Hellboy” olarak adlandırıldı.

Resmi adı onu ilk keşfeden jeologdan alan Regaliceratops olan bu fosil, benzersiz kafatası şeklinden dolayı çok geçmeden bu komik takma adını aldı.

Bir triceratops’a çok benziyor olsa da, Hellboy’a çok benzeyen her bir gözünün hemen üzerinde küçük boynuzları vardı.

36. Bazı etobur dinozorların içi boş kemikleri vardı.

Günümüz kuşları gibi, velociraptorlar ve T-rexler gibi dinozorlar da nefes alma yeteneklerini geliştirmek için kemiklerinde hava depoladılar.

Bu fark, esasen bu dinozorları ayakları üzerinde daha hafif hale getirdi ve çok daha verimli nefes almalarını sağladı – bir yırtıcı hayvanın ihtiyaç duyacağı her şey zaten budur!

37. Kral Edward VII, ilk diplodocus iskeletinin eskizlerini gördüğünde, Londra Doğa Tarihi Müzesi için bir benzerini istedi.

Kral Edward VII, 1902’de önde gelen bir İskoç iş adamının evini ziyaret ederken eskizle ilk kez karşılaştı.

Alçıdan yapılmış diplodocus kopyası kısa süre sonra “dippy” takma adını aldı ve bir asırdan fazla bir süredir müzenin merkezinde sergilenmeye başlandı.

38. Diplodocuses, bilinen tüm dinozorların en uzun kuyruklarına sahipti.

Şimdiye kadarki en uzun dinozor olmasa da, diplodocus kesinlikle 14 m uzunluğundaki inanılmaz bir kuyruğu olan kuyruğuna sahipti!

39. Stegosaurus’un sırtında bulunan plakalar savunma için kullanılmadı.

Bu, uzun süredir en yaygın teoriydi, ancak o zamandan beri iki ana olasılıkla değiştirildi – plakalar ya diğer stegosaurus’lar için bir gösteriş olarak ya da ısılarını düzenlemeye yardımcı olmak için kullanılıyordu!

Bu plakalar kan damarlarıyla doluydu, bu yüzden onlara sıcak kan pompalamış olabilirler, bu da daha sonra büyük, düz yüzeylerde soğumuştur – tıpkı bir arabanın radyatörü gibi!

40. Ortalama bir dinozor yaklaşık 3.493 kg ağırlığındaydı.

Bilinen tüm dinozorların ağırlıklarını karşılaştırdığınızda matematiksel ortalama budur.

Ve ortalama dinozor ne kadar büyüktü, diye sorabilirsiniz.

Hala oldukça büyük – bir fil ile bir gergedan arasında bir yerde.

41. Bir ölüm karşılaşmasının ortasında kalmış bir protoceratops ve bir velociraptor fosili bulundu.

Bu iki dinozor, bir heyelanın altında mahsur kaldıklarında yoğun bir savaşın ortasındaydılar ve onları milyonlarca yıl boyunca bulundukları yerde gizli bir hazine gibi korudu ve sakladı.

Velociraptor uzun pençelerini boynunun derinliklerine batırdığı için protoceratops belki de savaşı kaybediyordu, ancak bu tek taraflı bir savaş değildi.

Protoceratops çenesini sağ koluna kilitleyip kırdığı için velociraptor da yaşamı için savaşıyor gibi görünüyor. Bu arada fosil satışta, belki almak istersiniz.

42. Bazı dinozorlar derilerini değiştirmiş olabilir.

Şimdiye kadar sahip olunan kanıtlara göre, modern yılanlar veya kertenkeleler gibi tek seferde deri değiştirmiyorlar.

Aslında eldeki tek kanıt, tüylerinin arasından küçük deri parçaları döken kuş benzeri dinozorlara ait.

43. Oviraptor’un diş yerine gagası vardı.

Bu komik görünümlü theropodun fosilleri Moğolistan’da ortaya çıkarıldı ve yaklaşık 85-75 milyon yıl öncesine ait olduğu bulundu.

Dişleri olmadığı için, muhtemelen beslenmesinin çoğu yumurtadan oluşuyordu, bu nedenle adı – “yumurta hırsızı”.

44. İnsanlar, yüz yıldan fazla bir süredir brontosaurus’un benzersiz bir tür olup olmadığını tartıştı.

1879’da ilk brontosaurus iskeleti ortaya çıkarıldı.

Halihazırda keşfedilmiş apatozorlara benzerliği nedeniyle, birçok kişi onun gerçekten yeni bir tür olup olmadığından şüphe duyuyordu.

Bu nedenle, tüm brontosaurus iskeletleri apatosaurus olarak gruplandı.

Bu, bu türler arasındaki ilişkilere yönelik derinlemesine bir çalışmanın brontosaurus’un gerçekten de kendi türü olduğunu doğruladığı ve bu nedenle adın geri alındığı 2015 yılına kadar devam etti.

45. En uzun pençelere sahip dinozor therizinosaur’lardı.

Oldukça haklı olarak “biçen kertenkele” olarak adlandırılan bu korkunç dinozorun her bir kolunda üç adet 1 m uzunluğunda tırpan benzeri pençe vardı.

Bu kadar uzun pençeleriyle, aynı zamanda gelmiş geçmiş en uzun pençeli hayvan!

46. Dinozorlar, timsahlarla uzaktan akrabaydı.

Timsahlar, pterosaurlar, mosasaurlar, ichthyosaurlar ve dinozorların birkaç ortak noktası vardır.

Başlangıç olarak hepsi sürüngen, ama bundan daha fazlası var.

Hepsi, 250 ila 200 milyon yıl önce ortak bir ata grubu olan archosaurlardan evrimleşmiştir.

47. Dinozorlar neden taş yutardı?

Mide taşı olarak bilinen bu taşlar, otçulların yedikleri bitki örtüsünü daha sindirilebilir parçalara ayırmalarına yardımcı olmuş olabilir.

Plesiosaurlar, günümüzde kurbağa yavrularının ve aksolotlların yaptığı gibi, kaldırma kuvvetlerini yönetmeye yardımcı olmak için taşları yutmuş olabilir.

48. 1923 yılına kadar dinozorların nasıl doğduğunu bilmiyorduk.

Dinozorların sürüngen oldukları için yumurtladıklarından şüpheleniliyordu ama herhangi bir kanıt bulunamamıştı.

Büyük kanıt, 1923’te Moğolistan’da fosilleşmiş dinozor yumurtaları keşfedildiğinde ortaya çıkmıştır.

49. Tüm dinozorlar aynı türde yumurta bırakmazlar.

Bulunan fosilleşmiş dinozor yumurtalarının neredeyse tamamı, günümüz kuşlarının yumurtalarına çok benzeyen sert kabuklara sahipti.

İlk dinozorlara kadar uzanan birkaç fosilleşmiş yumuşak kabuklu yumurta ortaya çıkarıldı, bu da en eski dinozorların yumurtalarını bırakıp modern kertenkeleler gibi gömdüklerini düşündürüyor.

50. Bazı ichthyosaurlar, yavrularını su yüzeyine ulaşmadan boğulmalarını önlemek için kuyruk önde doğurdu.

Sürüngen olmalarına rağmen Stenopterygius gibi ichthyosaurlar birçok yönden günümüz yunuslarına benziyordu.

Yumurtaları oluşturup bırakmak yerine, yavrularını embriyo halinde ve yüzebilecek duruma geldiklerinde doğuruyordu.

51. En büyük etçil dinozor spinosaurus’du.

Spinosaurus (Yunanca “omurgalı kertenkele”) sadece et yiyen en büyük dinozor değildi, aynı zamanda sırtından bir tür yelken oluşturan devasa dikenleri vardı.

En büyük spinosaurus fosili, 18 m uzunluğa ve 23 tona kadar ağırlığa sahip olabileceklerini gösteriyor.

52. Dinozorlar ne renktir?

Bazı bilim adamları, dinozorların filler ve gergedanlar gibi oldukça donuk renklere sahip olabileceğine, böylece çevreye uyum sağlayabileceklerine ve avcılardan kaçınabileceklerine inanıyor.

Aksine, dinozorların aslında günümüz kuşları gibi potansiyel eşleri kolayca çekebilmeleri için parlak renklere sahip oldukları da yaygın bir teoridir.

53. Quetzalcoatlus Northropi, bilinen tüm pterozorlar arasında en geniş kanat açıklığına sahipti.

Gökyüzüne baktığınızı ve tepenizde süzülen küçük bir uçak büyüklüğünde dinozor benzeri bir yaratık gördüğünüzü hayal edebiliyor musunuz?

Quetzalcoatlus Northropi (adını Azteklerin tanrısından almıştır) geç Kretase döneminde yaşamış ve 7-13 m kanat açıklığına sahipti.

54. Qantassaurus, adını Avustralya’nın ana ticari havayolu şirketinden almıştır.

Bu 2 m uzunluğundaki otçul ilk olarak 1996 yılında Avustralya’nın Victoria eyaletinde bir kazı sırasında keşfedildi, ancak üç yıl boyunca isimsiz kaldı.

Son olarak, 1999’da, o zamanlar birçok dinozor fosilinin Avustralya’da taşınmasına sponsor olan Avustralyalı havayolu QANTAS’tan sonra qantassaurus adını aldı.

55. Dinozorların hızları fosilleşmiş ayak izlerinden tahmin edilebiliyor.

Ne yazık ki, hangi ayak izinin hangi dinozora ait olduğunu anlamak inanılmaz derecede zor ve çoğu iz tanımlanamamıştır. Fakat yine de ağırlıkları ve toprağa yaptığı baskı ile ne kadar hızlı olabileceği tahmin edilebiliyor.

56. Birleşik Krallık’ın en büyük erken dönem paleontoloji öncülerinden biri, kadın olduğu için zamanında tanınmadı.

19. yüzyılın başında, bilim hala bir erkeğin işiydi ve Mary Anning için hayatı giderek daha fazla sinir bozucu hale getiriyordu.

Buna rağmen mücadele etti ve Almanya dışında bulunan ilk pterozor da dahil olmak üzere fosil üstüne fosil ortaya çıkardı.

57. En hızlı dinozorların devekuşu benzeri uzun uzuvları vardı.

Devekuşu taklidi ornitomimidler, kuş benzeri ve tüylerle kaplı oldukları için bu şekilde adlandırıldı.

Fosilleşmiş ayak izlerinin analizinden, bu cins dinozorların saatte 40 km’ye varan hızlara ulaşarak en hızlı olanlar arasında olduğu tespit edildi.

58. Kosmoceratops’un yüzünden dışarı çıkan on beş boynuzu vardı.

Bilinen diğer tüm dinozorlardan daha fazla boynuza sahip olan triceratops’un bir akrabası olan kosmoceratops, kesinlikle en süslü kafatasına sahipti.

Geç Kretase döneminde, 76-75 milyon yıl önce yaşadı.

59. Jurassic Park’taki velociraptorlar aslında tamamen farklı bir raptordu.

Romandaki ve filmlerdeki yırtıcı raptor’lar, ABD’de bulunan fosillerden tamamen farklı ve çok daha büyük bir yırtıcı olan deinonychuslara dayanıyordu.

Jurassic Park’ın yazarı Michael Chrichton, yırtıcı raptorların davranışlarını öğrenmek için deinonychus’u keşfeden kişiyle bir araya geldi.

Hatta romanındaki yırtıcı dinozorların ismi dışında her şeyin deinonychus‘a benzediğini bile kabul etti!

60. Deinonychuslar muhtemelen pençelerini avlarının bağırsaklarını sökmek için kullandılar.

Büyük boy, jilet gibi keskin arka pençeleri sayesinde, “korkunç pençe” anlamına gelen isimlerini kazandılar.

Pençeleri muhtemelen düşmanlarına ölümcül yaralar açmalarına izin veriyordu ve ardından, halsiz kalıp ölene kadar kadar güvenli bir mesafede bekleyebiliyorlardı.

61. Velociraptor’lar hindilerle hemen hemen aynı boydaydı.

Muhtemelen hala oldukça ürkütücü olsalar da, Jurassic Park’taki kabusa neden olan yırtıcı dinozorlara hiç benzemiyorlardı.

Hatta yakın zamanda keşfedilen velociraptor fosilleri, uzun, tüylü kuyrukları ve kollarında kanat tüyleri olduğunu kanıtlamıştır.

62. Velociraptors’ın adı “hızlı hırsız” anlamına gelir.

O zamanlar Amerikan Doğa Tarihi Müzesi başkanı olan Henry Fairfield Osborn, velociraptor’a adını 1924’te verdi.

İnanılmaz derecede hızlı ve çevik bir etçil dinozor olduğuna dair oldukça doğru değerlendirmesinden dolayı ona bu adı verdi.

63. Pentaceratops, bilinen tüm dinozorlar arasında en büyük kafatasına sahipti.

13,2 m yüksekliğiyle pentaseratopların kafatası, aynı zamanda yeryüzünde bulunan herhangi bir hayvanın en büyüğüydü!

64. Jurassic Park’taki dinozorların çoğu Jurassic döneminde yaşamadı.

Jurassic Park serisi dinozorları kesinlikle çok daha popüler hale getirmiş olsa da, tamamen doğru değildi.

İlk filmde yer alan tüm dinozorlardan yalnızca brachiosaurus ve dilophosaurus aslında Jura dönemine, geri kalanı ise çoğunlukla Kretase dönemine aitti.

Bunun ne kadar yanlış olduğu hakkında bir fikir vermesi için, Jura dönemi 200 ila 145 milyon yıl önce, Kretase’nın ise 145 ila 66 milyon yıl önce olduğunu bilmek yeterli.

65. Pachycephalosaurus wyomingensis’in 23 cm kalınlığında bir kafatası vardı.

Bu kalın kafalı dinozor muhtemelen en kalın kafatasına sahipti, bu da paleontologların ne için kullanılmış olabileceğini merak etmelerine yol açtı.

Bazıları, güçlerini göstermek için birbirlerine kafa atacaklarına inanıyor, ancak boyun kemiklerinin bu kadar güçlü darbelere dayanacak kadar güçlü olmadığı anlaşıldığından, bu teori biraz şüpheli.

66. Brachiosaurus uzun, zürafa benzeri boyuna sahipti.

Günümüzün zürafaları gibi bir otobur olan brachiosaurus, daha küçük dinozorların erişemediği ve beslenmeleri için ağacın en değerli bölgesine uzanan boynunu kullanıyordu.

Ön bacakları arka bacaklarından daha uzundu, bu yüzden ona “kol kertenkelesi” anlamına gelen bir isim verildi.

67. Fosilleşmiş dinozor kakasına koprolit denir ve koleksiyoncular için oldukça değerlidir.

En büyük koprolit koleksiyonu için Guinness Dünya Rekoru, George Frandsen’e ait. Bu sayı 1.277’dir.

Frandsen, koprolite ilk kez, paleontoloji okuduğu üniversitedeyken ilgi duymaya başladı.

Onun hayranlığı, fosilleşmiş dışkılarını inceleyerek bir dinozorun yaşam tarzı ve beslenmesi hakkında bu kadar çok şey söyleyebilmenizden geliyor!

68. En büyük etobur koprolit parçası, yaklaşık bir Dakhund köpeği ağırlığındadır!

Bu kocaman kaka parçası tabiki George Frandsen’e ait ve büyük olasılıkla yaklaşık 70-66 milyon yıl önce bir T-Rex’in içinden çıktı.

T-Rex’i ilk keşfeden adamın adıyla “Barnum” lakaplı bu kaka 9,28 kg ağırlığında ve 15,7 cm uzunluğundadır.

69. Nintendo’ya göre Yoshi bir dinozor değil.

Nintendo, uzun bir süre açıklama yapmadı, fakat çocuklardan gelen yoğun soruları artık cevaplamak için onun bir dinozor olmadığını açıkça belirttiler – o sadece bir Yoshi!

70. Bir müzeye monte edilecek ilk eksiksiz dinozor iskeleti bir hadrosaurus’du.

1858’de William Parker Foulke, en bozulmamış dinozor iskeleti olan ilk fosilleşmiş Hadrosaurus iskeletini keşfetti.

1868’de hadrosaurus, Philadelphia’daki Doğa Bilimleri Akademisi’ne monte edildi. Dünyanın her yerinden insanları kendine çekti ve geleceğin paleontologlarına ilham verdi!

71. Hadrosaurlar en fazla dişe sahip dinozorlardı.

Edmontosaurus ve Parasaurolophus’u da içeren bu ördek gagalı dinozor ailesinin 960 kadar düz dişi vardı.

Bitki maddesini daha sindirilebilir bir duruma getirmek için güçlü çenelerini ve dişlerini kullandılar.

72. 50 yıldır deinocheirus sadece kolları ile biliniyordu.

Fosilleşmiş kollar keşfedildiğinde, bilim adamları yeni dinozora “korkunç kollar” anlamına gelen deinocheirus adını verdiler.

Adil olmak gerekirse, tek başına kollarından çıkan bu dinozor kesinlikle müthiş görünüyordu.

50 yıl sonra tam iskeletler keşfedildiğinde, bu garip görünüşlü dinozor, paleontoloji dünyasının alay konusu oldu!

73. Hogwarts Cadılık ve Büyücülük Okulu’nun kendi dinozoru vardır.

Burası elbette Harry Potter serisindeki cadılık ve büyücülük eğitimi veren kurgusal okul. 2006 yılında bilim adamları yeni keşfedilen dinozora “Hogwarts’ın ejderha kralı” anlamına gelen Dracorex hogwartsia adını vermeye karar verdiler.

Adının ilk kısmı, bu dinozorun kafatasının görünüş olarak efsanevi bir ejderhaya çok benzemesinden esinlenmiştir!

74. Tamamen korunmuş bir dinozor kuyruğu ile Myanmar’dan bir kehribar parçası bulundu.

Kuyruğun hangi dinozora ait olduğunu söyleyemesek de, şüphe götürmez bir şekilde bir dinozora ait.

Özellikle büyüleyici olan şey, tüylü bir dinozordan olması ve tüylerin kehribar içinde kusursuz bir şekilde korunmuş olmasıdır.

75. Tyrannosaurus rex, “Zalim Kral” olarak adlandırıldı.

Kelimenin tam anlamıyla, verilen adın tercüme ettiği şey bu.

Bu korkunç canavarlar, en büyük etobur dinozorlardan bazılarıydı, bu yüzden ismin nereden geldiğini görmek çok kolay!

Jurassic Park’ta yer almalarına rağmen, aslında Kretase döneminde yaşadılar.

76. Şimdiye kadar keşfedilen en büyük T-Rex iskeletinin adı Sue idi.

En korkunç isim değil elbette ama Zalim Kral’ın adının Sue olarak koyulması da onu sevimli kılıyor. Gerçi o dönemlerde onunla yüz yüze gelsek tahmin edersiniz ki bu kadar tatlı olmayacaktı.

Sue, Sue Hendrickson tarafından keşfedildi ve daha sonra onun onuruna takma ad verildi.

Yine de, dik durduğunda 4 m boyunda ve kuyruktan ölçüldüğünde 12,3 m uzunluğunda olan, kesinlikle devasa bir yaratıktı.

77. Elliden fazla T-Rex iskeleti gün ışığına çıkarıldı.

Tyrannosaurus rex’leri Kuzey Amerika’nın batısında bulundu ve bu onları zamanlarının en hareketli dinozorlarından biri haline getirdi.

Keşfedilen iskeletlerin birçoğu oldukça parçalanmış olsa da, neredeyse bir çok parça birleştirilmişti – bu yüzden onların harika rekonstrüksiyonlarına sahip müzeler mevcut.

78. Bir T-Rex’in ısırığı, karada yürüyen diğer tüm yaratıklardan daha güçlüydü.

Son hesaplamalara göre, bir tuzlu su timsahının yaklaşık dört katı kadar, 7,1 ton kuvvetle nesneleri ısırabiliyorlardı.

Bu tür bir kuvvet, sadece herhangi bir kemiği değil, dev dinozor kemiklerini de doğrudan tuzla buz edebilecek güce sahipti.

79. Colorado’nun resmi eyalet dinozoru stegosaurus’tur.

1876’da ilk stegosaurus fosili ABD’de Colorado, Denver’ın hemen dışında keşfedildi.

Koruyucu pulları nedeniyle “örtülü kertenkele” olarak adlandırılan bu hayvan, resmi olarak 1982’de Colorado’nun eyalet dinozoru olarak kabul edildi.

80. Nicolas Cage bir zamanlar nadir bir dinozor kafatasına 276.000 dolar harcadı.

2007’de Nicolas Cage, Tyrannosaurus rex’in yakın akrabası olan Tyrannosaurus bataar’ın kafatası için Leonardo Di Caprio’dan daha yüksek teklif verdi.

Cage, 2014’te kafatasının daha önce Moğolistan’dan çalındığını öğrenince, bu kadar yüksek teklif verdiğine pişman olmuş olabilir.

Doğru şeyi yapmaya istekli olan Cage, nadir bulunan kafatasını Moğol hükümetine iade etmekte gecikmedi. Fakat bilinene göre Moğolistan bir geri ödeme henüz yapmadı.

81. Ankylosaurus magniventris’in, yırtıcıları savuşturmak için kullandığı sopa benzeri devasa bir kuyruğu vardı.

Pek çok otçul, Tyrannosaurus rex gibi avcılar için kolay av olsa da, Ankylosaurus mükemmel bir savunmaya sahipti.

Kuyruğunun ucunda kocaman kemikli bir topuz olmasının yanı sıra vücudunun her yerinde sivri uçlu kemikli plakalar da vardı.

Tek zayıf noktası yumuşak karnıydı, yani yırtıcılar bu savunmacı dinozoru sırt üstü çevirmek zorunda kalacaklardı ya da daha zayıf bir hedef bulacaklardı!

82. Dünyanın en küçük dinozor yumurtası bir golf topundan daha küçüktür.

45 mm ile 20 mm arasında yumurta, yaklaşık olarak bir bıldırcın yumurtası ile aynı boyut ve ağırlıkta, yalnızca 10 g ağırlığında olacaktı.

İki ayaklı etçil dinozorlar olan theropodlardan birinin yumurtası olduğuna inanılıyor ve tarihi 110 milyon yıl öncesine kadar uzanıyor.

83. Dünyanın şimdiye kadar keşfedilen en büyük dinozor yumurtaları, oviraptorozor yumurtalarıydı.

1990’larda Çin’de ortaya çıkarılan bu yumurtaların uzunluğu yaklaşık 50 cm idi!

Başlangıçta Tyrannosaur yumurtaları oldukları düşünülürken, aynı bölgede fosilleşmiş bir embriyo bulunduğunda, bunların devasa bir oviraptorozor türünden oldukları anlaşıldı.

84. Bilinen en uzun dinozor, 35 m yüksekliğindedir.

En uzun dinozorlar, şimdiye kadar edinilen kanıtlara göre Argentinosaurus ve Sauroposeidon‘du. Boyları hemen hemen 27 ile 35 metre arasında değişiyordu.

Sauroposeidon, aynı zamanda “deprem tanrısı kertenkelesi” anlamına gelen bir isim de takılmıştır, bu tamamen şeklinden dolayı koyulan bir lakaptır.

85. Stegosauruses ve allosauruses sık sık ölümüne dövüşürdü.

Uzun bir süre, ikisinin sık sık karşılaştığına inanılıyordu, ancak bunu destekleyecek çok fazla kanıt yoktu.

21. yüzyılın başından bu yana, bir stegosaurus’un sivri kuyruk ucunun neden olduğu bir yaradan ölmüş gibi görünen bir fosilleşmiş allosaur da dahil olmak üzere bir dizi fosil bu teoriyi kanıtladı.

86. Birçok dinozor sürüler halinde yürürdü.

Dinozorlar, sosyal yaratıklar oldukları ve seyahat etme ve büyük gruplar halinde yaşama eğiliminde oldukları için birçok modern hayvandan farklı değildi.

Otçul dinozorlar için bu, avcılardan daha fazla koruma sağladı ve avcılar için bu, avlanırken daha yüksek başarı oranlarına izin verdi.

87. Jurassic Park’ta T-Rex’in gür sesini oluşturmak için kullanılan sesler bir timsah, kaplan ve filden geliyordu.

Spesifik olarak, üç kaydın bir kombinasyonuydu: bir bebek filin ciyaklaması, bir timsahın homurdanması ve kızgın bir kaplanın hırıltısı.

Kayıtların hızı, daha tehditkar ve gerçekçi olmaları için değiştirildi (nasıl ses çıkardıkları hakkında hiçbir fikrimiz olmadığı için gerçekten “gerçekçi” demeliyiz!).

88. Dinozorların soğukkanlı olmaması muhtemeldir.

Muhtemelen modern sürüngenler gibi soğukkanlı olmasalar da, muhtemelen sıcakkanlı da değillerdi.

Bunun yerine, ikisi arasında bir orta yol bulduklarına inanılıyor.

89. T-Rex’ler büyük olasılıkla sadece otuz yaşına kadar hayatta kalabiliyorlardı.

Bu bilgi, şu ana kadar bulunan dinozorlardan gelmektedir.

Trix lakaplı en eskisi 2013 yılında Montana’da keşfedildi ve otuz yaşın biraz üzerinde olduğuna inanılıyor.

Daha önce bahsettiğimiz ünlü T-Rex, Sue’nun yaklaşık 28 yaşında olduğu tahmin ediliyor.

90. Büyük sauropodlar muhtemelen tüm dinozorlar arasında en uzun ömre sahip olanlardır.

Apatosaurus veya diplodocus gibi dinozorlar, diğer tüm dinozorlardan daha uzun yaşardı, ya da öyle görünüyor.

Bilim adamları başlangıçta 300 yaşına kadar yaşlanabileceklerine inanırken, bu şimdi 70-80 yaşına kadar düştü – fillerle yaklaşık aynı yaş sınırı.

91. Sauropodlar muhtemelen günde 1 tondan fazla bitki yiyordu.

Yeryüzünde yürüyen en büyük hayvanlar olduklarından, beslenme biçimlerinin de aynı derecede muazzam olması şaşırtıcı olmamalı.

92. En büyük plesiosaur yaklaşık 14 m uzunluğundaydı.

Bir sauropodun tıknaz bacaklarını sağlam yüzgeçlerle değiştirdiğinizi, kuyruğunu biraz kısalttığınızı, ona kötü görünümlü dişler verdiğinizi ve sonra onu denize attığınızı ve hemen hemen elinizde bir plesiosaurus olduğunu hayal edin.

Bu plesiosaur, özellikle Elasmosaurus platyurus, yaklaşık 24 ton ağırlığındaki hem en uzun hem de en ağır plesiosaur idi.

93. Triceratops, devasa boynuzlarıyla tiranozorlarla savaşmayı başardı.

Triceratops adı kelimenin tam anlamıyla “üç boynuzlu yüz” anlamına geliyor, bu bana sorarsanız biraz hayal gücünden yoksun.

Muhtemelen potansiyel bir eşi cezbetmede yardımcı olsalar da, boynuzları muhtemelen savunma için de kullanılıyordu.

Örneğin bir iskelet, üzerinde tyrannosaurus ısırık izleri olan kırık bir boynuzla bulundu.

94. Dilophosauruses zehir püskürtmezdi.

Jurassic Park, bu dinozor hakkında pek çok şeyi yanlış anladı.

Zehir tükürmedi, fırfırlı boyunlu bir kertenkele gibi kocaman bir fırfırı yoktu ve o kadar da küçük değildi!

Adil olmak gerekirse, bu çift tepeli dinozor hala oldukça harika görünüyor – sadece filmin gösterdiği kadar havalı değildi!

95. En küçük pterodaktil, bir güvercin büyüklüğündeydi.

Kuzeydoğu Çin’de keşfedilen Nemicolopterus crypticus, yaklaşık 120 milyon yıl önce ağaçtan ağaca uçarak böcekleri kovalamış olmalıydı.

Sadece 25 cm kanat genişliğiyle, korkunç quetzalcoatlus ile akraba olabilmesi mümkün değil.

96. Avustralya’da opala dönüşen dinozor kemikleri bulundu.

Opale dönüşmüş dinozor fosillerinin en ünlü setlerinden biri, kemiğin içinden geçen çarpıcı bir opal damarına sahip, dişlerle tamamlanmış bir çift dinozor çene kemiği parçasıydı.

Bu parçaların daha sonra 2017’de tamamen yeni bir dinozor türü olan Weewarrasaurus pobeni’ye ait olduğu belirlendi.

97. Fred Flintstones’un evcil dinozoru Dino bir snorkasaurus’du.

Yine de bir snorkasaurus’un tamamen kurgusal bir dinozor olduğunu üzülerek söylüyoruz.

Bununla birlikte, Dino önemli ölçüde daha küçük olmasına rağmen, Dino’nun yaratılmasının kesinlikle sauropodlardan ilham aldığını görmek kolaydır.

98. Godzilla gerçek bir dinozor olsaydı, bir tür theropod olurdu.

1998’de bir paleontolog, anatomik özelliklerine dayanarak Godzilla’nın ne tür bir dinozor olabileceğini anlamaya çalıştı.

Nihayetinde, Godzilla’nın, en azından 90’lar versiyonunun, ceratosaurs adı verilen bir grup theropod ile ilgili olacağına karar verildi.

99. T-rex’ler ve stegosaurus’ların canlı olduğu zamanlar arasındaki zaman farkı, insanlar ve T-rex’ler arasındaki süreden daha fazladır.

Stegosauruses, yaklaşık 150 milyon yıl önce, Jura döneminin sonlarındaydı.

Öte yandan, T-Rex’ler yaklaşık 65 milyon yıl önce, Kretase döneminde yaşadılar.

Bu şekilde düşündüğünüzde, dinozorların ne kadar süredir var olduklarını ölçebilirsiniz!

100. Bazı dinozorlar kesinlikle devasaydı ama hiçbiri mavi balinalardan daha büyük değildi.

Mavi balinalar 190 tona kadar ağırlığa sahip olabilir ve 34 m uzunluğa ulaşabilir. En büyük dinozorlar 69 tona kadar ağırlığa ve 36,5 m uzunluğa kadar boyutlara sahiptir.

Genel olarak, balinalar ağırlıklarını su ile destekledikleri için çok daha ağır olabilirler, oysa dinozorlar hala ağırlıklarını bacaklarıyla desteklemek zorundaydılar!

Dinozorlarla ilgili en çılgın şey, onlar hakkında bilmediğimiz çok daha fazla şey olması!

Ancak gerçekten heyecan verici olan şey, her zamankinden daha fazla dinozorun keşfediliyor olmasıdır.

Dino DNA’sını bulup yeniden inşa edebilecek miyiz? Muhtemelen hayır – ama daha öğrenecek çok şey var!

Dinozorlar nasıl yok oldu?

Prof. Dr. Celal Şengör anlattı.


Takiye.com’u twitter ve google haberler üzerinden abone olarak takip edebilirsiniz.

Mutlaka bilinmesi gereken IQ ile ilgili en çok okunan haberler için buraya tıklayınız.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Latest Posts

-REKLAM-

Bunları Kaçırmayın!